Reaktif Güç Nedir ve Neden Önemlidir?
Elektrik sistemlerinde güç iki bileşenden oluşur: aktif güç (kW) — gerçek işi yapan güç — ve reaktif güç (kVAR) — motor, trafo gibi endüktif yükler tarafından tüketilen, sistemi yük altında tutan ancak iş yapmayan güç. Bu iki bileşenin bileşkesi görünür güç (kVA) olarak adlandırılır.
Reaktif güç, şebeke hatları ve transformatörlerde gereksiz akım yüküne neden olarak iletim kayıplarını artırır, voltaj düşüşüne yol açar ve trafo kapasitesini israf eder.
Güç Faktörü (cos φ) Nedir?
Güç faktörü; aktif gücün görünür güce oranıdır ve 0 ile 1 arasında değişir. Değer 1'e ne kadar yakınsa sistem o kadar verimlidir.
Kompanzasyon Sistemi Nasıl Çalışır?
Reaktif güç kompanzasyonu; kondansatör panolarının şebekeye paralel bağlanmasıyla gerçekleştirilir. Kondansatörler kapasitif reaktif güç üreterek endüktif yüklerin tükettiği reaktif gücü yerinde karşılar, böylece sistemden çekilen reaktif güç minimuma iner.
Modern kompanzasyon sistemleri otomatik kontrol ünitesi (RGK) ile donatılmış olup yük değişimlerine göre kondansatör basamaklarını devreye alır veya devreden çıkarır.
Harmonik Bozulma ve Filtre Kondansatörleri
İnvertör, UPS ve nonlineer yükler harmonik akımlar üretir. Harmonik ortamda standart kondansatörler aşırı ısınarak hasar görebilir. Bu nedenle harmonik seviyesinin yüksek olduğu tesislerde anti-harmonik filtre kondansatörleri (detuned) kullanılması zorunludur.
- Harmonik analizi, kompanzasyon sistemi tasarımının ilk adımıdır.
- Toplam harmonik bozulma (THD) %8'i aşıyorsa filtre kondansatör kullanılmalıdır.
- Yaygın filtre detuning faktörleri: p = %5,67 (189 Hz), p = %7 (189 Hz), p = %14 (134 Hz).
Kompanzasyon Sistemi Tasarım Adımları
- Mevcut güç faktörü ve reaktif güç miktarının enerji analizörü ile ölçülmesi
- Harmonik analizi yapılarak harmonik seviyelerin belirlenmesi
- Gerekli kompanzasyon kapasitesinin (kVAR) hesaplanması
- Standart veya anti-harmonik filtre kondansatör seçimi
- Kompanzasyon panosunun tasarlanması, üretilmesi ve montajı
- Devreye alma ve son ölçüm raporu ile güç faktörü doğrulaması
Yatırımın Geri Dönüş Süresi
Kompanzasyon yatırımı genellikle 6–18 ay içinde kendini amorti eder. TEDAŞ ceza bedeli tasarrufuna ek olarak; düşen hat kayıpları, uzayan ekipman ömrü ve artan trafo kapasitesi kompanzasyonu son derece karlı bir yatırım haline getirir.
Kuzey Eksproof Elektrik olarak tesisinize özel enerji analizi, harmonik ölçümü ve kompanzasyon çözümleri sunuyoruz. Teslim sonrası ölçüm raporu ve garanti ile projelerinizi teslim ediyoruz.