Reaktif Güç Cezası Nedir?
Motor, kompresör, kaynak makinesi gibi ekipmanlar çalışırken şebekeden hem gerçek iş yapan enerji hem de sistemi "döndürmeye" yarayan ama iş üretmeyen bir enerji çeker. Bu ikincisine reaktif güç denir. TEDAŞ bu reaktif gücü ayrıca ölçer ve belirli bir eşiğin üzerinde kalırsa faturanıza ceza olarak yansıtır.
Türkiye'de güç faktörü 0,95'in altına düştüğünde TEDAŞ reaktif enerji bedeli uygulamaya başlar. Motor yoğunluklu fabrikalarda bu ceza, toplam faturanın yüzde yirmi ila kırkına kadar çıkabilir. Üstelik reaktif güç sadece para cezası değil; kablolarda ve trafoda gereksiz enerji kaybı da anlamına gelir.
Kompanzasyon Sistemi Ne Yapar?
Reaktif güç kompanzasyonu bu sorunu çözmek için geliştirilmiş bir sistemdir. Kısaca kondansatör panoları şebekeye bağlanır ve motorların çektiği reaktif gücü yerinde karşılar; bu sayede tesisin şebekeden çektiği reaktif güç ciddi ölçüde azalır, güç faktörü yükselir ve TEDAŞ cezası ortadan kalkar.
Sabit yüklü küçük tesisler için basit sabit kompanzasyon yeterlidir. Ancak yükün sürekli değiştiği fabrikalarda otomatik kompanzasyon panosu kullanılır; sistem o an ihtiyaç duyulan kapasiteyi kendisi hesaplayarak devreye alır. Bu da hem aşırı hem de yetersiz kompanzasyonu önler.
Harmonik Sorununa Dikkat
Frekans sürücüleri ve UPS gibi cihazlar şebekeye harmonik akımlar yayar. Bu harmonikler ortamda yüksekse standart kondansatörler aşırı ısınıp hasar görebilir. Bu tür tesislerde harmonik filtreli kondansatörler kullanılması gerekir. Kompanzasyon projesi başlamadan önce harmonik analizi yapılması bu nedenle önemlidir.
Proje Nasıl İlerler?
Kompanzasyon sistemi kurulumuna başlamadan önce tesisin mevcut güç faktörü ve harmonik durumu ölçülür. Bu ölçümlere göre gerekli kapasite hesaplanır, pano tasarlanır ve üretilir. Montaj ve devreye almadan sonra son güç faktörü ölçümü yapılarak sistem doğrulanır ve ölçüm raporu teslim edilir.
Kuzey Eksproof Elektrik olarak Türkiye genelinde enerji analizi, harmonik ölçümü, kompanzasyon panosu tasarımı ve montajı hizmetlerini anahtar teslim sunuyoruz.
Kurulum Sonrası Bakım
Kompanzasyon panosu kurulunca iş bitmez. Kondansatörler zamanla kapasitelerini kaybeder, bağlantılar gevşer. Ayda bir pano göstergelerinden güç faktörünün hedef değerde olup olmadığını kontrol etmek yeterlidir. Yılda bir ise profesyonel bakım yaptırılmalıdır; kondansatörler ölçülür, bağlantılar sıkıştırılır ve gerekiyorsa değişim yapılır. Bu rutin bakım, sistemin ömrünü on yılın üzerine çıkarır.
Sıkça Sorulan Sorular
Güç faktörüm iyi görünüyor ama hâlâ ceza ödüyorum, neden?
Büyük motorların start aldığı anlarda güç faktörü ani düşüşler yaşar. TEDAŞ bazı tarifelerde bu anlık düşüşleri de hesaba katar. Çözüm daha hızlı tepki veren otomatik kompanzasyon sistemi kullanmaktır.
Kompanzasyon panosu ne kadar yer kaplar?
Orta büyüklükte bir tesis için genellikle standart bir elektrik panosu büyüklüğünde yer yeterlidir. Trafo binasına ya da ana dağıtım panosuna yakın bir konuma yerleştirilmesi idealdir.
Kompanzasyon kondansatörleri ne kadar dayanır?
Kaliteli kondansatörler uygun koşullarda 10 yılın üzerinde hizmet verebilir. Harmonik ortamında veya yüksek sıcaklıkta çalışma ömrü kısalır. Yıllık bakımda kondansatör kapasiteleri kontrol edilerek erken değişim planlanabilir.
Kompanzasyon sistemi için devlet teşviki var mı?
Evet, KOSGEB ve çeşitli bakanlık programları enerji verimliliği yatırımlarına hibe ve düşük faizli kredi desteği sunmaktadır. Reaktif güç kompanzasyonu bu kapsamda değerlendirilebilir. Başvuru sürecinde enerji denetçisi raporu gerekebilir.